Nationaal en internationaal duurzaamheidsnieuws

De energietransitie versnelt, maar beweegt zich tegelijkertijd in een steeds complexer speelveld van geopolitieke spanningen, veranderend beleid en technologische ontwikkelingen. Nationale en internationale gebeurtenissen volgen elkaar in hoog tempo op en hebben directe invloed op de richting en snelheid van verduurzaming. In dit overzicht brengen we de belangrijkste ontwikkelingen samen die het huidige speelveld bepalen en vooruitblikken op wat dit betekent voor de komende periode.

Nederland: invloed van wereldpolitiek en overheidsbeleid

In Nederland krijgt duurzaamheid opnieuw meer aandacht, mede door stijgende energieprijzen en geopolitieke spanningen. Door de onrust in het Midden-Oosten zijn de gasprijzen flink gestegen, wat direct invloed heeft op huishoudens en bedrijven. Hierdoor neemt de vraag naar duurzame oplossingen, zoals warmtepompen, zonnepanelen en thuisbatterijen, duidelijk toe. Installateurs melden dat het aantal aanvragen in korte tijd is verdubbeld of soms zelfs verdrievoudigd.

Deze ontwikkeling laat zien dat hoge energiekosten mensen stimuleren om te investeren in duurzame alternatieven. Huishoudens zoeken vooral naar manieren om hun energierekening te verlagen en minder afhankelijk te worden van fossiele brandstoffen. Tegelijkertijd blijkt hoe gevoelig de energietransitie is voor overheidsbeleid. In de afgelopen jaren zorgden wisselende regels en de afbouw van subsidies er juist voor dat de vraag naar duurzame installaties daalde.

De regering-Jetten blijft zich inzetten om de klimaatdoelen voor 2030 te halen, met aandacht voor energietransitie, circulaire economie en stikstofreductie. Het kabinet werkt aan uitbreiding van laadinfrastructuur voor elektrische voertuigen en stimulering van innovatieve technieken zoals CO₂-opslag. Ook zet het in op gedragsverandering door bijvoorbeeld het gebruik van deelauto’s, fietsen en openbaar vervoer te stimuleren.

SER: stabiel, voorspelbaar beleid essentieel voor energietransitie 

De Sociaal-Economische Raad (SER) waarschuwt dat kleine ondernemers en huishoudens onvoldoende meekomen in de energietransitie. Veel mensen willen wel verduurzamen, bijvoorbeeld met een warmtepomp of zonnepanelen, maar hebben te weinig inzicht in regelingen, procedures en financieringsmogelijkheden.

Volgens SER-voorzitter Kim Putters heeft het ‘jojobeleid’ dat de overheid de afgelopen jaren voerde, de transitie vertraagd. Doordat de overheid regelingen afschafte en plannen voortdurend aanpaste, weten mensen niet waar ze aan toe zijn en stellen zij investeringen uit. Hierdoor ontstaat een groeiende kloof tussen mensen die wel kunnen verduurzamen en groepen die achterblijven.

Dit is problematisch, omdat juist deze groepen belangrijk zijn om de klimaatdoelen te kunnen halen. De kans dat Nederland zijn klimaatdoelen haalt, wordt inmiddels ingeschat op minder dan 5%. Volgens de SER is stabiel, voorspelbaar beleid essentieel om het vertrouwen te herstellen en investeringen weer op gang te brengen.

China neemt het voortouw, Europa treuzelt

Internationaal zijn er grote verschillen in de aanpak van duurzaamheid. Opvallend is dat China het voortouw neemt door als eerste land ter wereld een verplichte norm in te voeren voor het energieverbruik van elektrische auto’s. Sinds 1 januari 2026 gelden strikte limieten, afhankelijk van het gewicht en de technische kenmerken van voertuigen. Voor een gemiddelde elektrische auto van ongeveer twee ton ligt de grens op maximaal 15,1 kWh per 100 kilometer. Fabrikanten moeten aan deze norm voldoen om in aanmerking te blijven komen voor belastingvoordelen. Daarmee stuurt de Chinese overheid actief op innovatie en efficiënter energiegebruik.

In de Europese Unie (EU) is tegengestelde ontwikkeling zichtbaar. Het eerdere plan om vanaf 2035 volledig te stoppen met de verkoop van nieuwe brandstofauto’s is eind 2025 afgezwakt. Autofabrikanten mogen ook na 2035 nog voertuigen met een verbrandingsmotor verkopen, mits de uitstoot circa 90% lager ligt dan in 2021 en de resterende uitstoot wordt gecompenseerd, bijvoorbeeld met groen staal of duurzame brandstoffen.

Deze koerswijziging kwam na druk van lidstaten zoals Duitsland en Italië. Zij waarschuwden voor de economische gevolgen van het eerdere plan, zoals banenverlies en fabriekssluitingen. Tegelijk probeert de EU via beleid juist nieuwe markten te stimuleren. Door strengere eisen te stellen wil de Europese Commissie bijvoorbeeld de vraag naar groen staal vergroten en de industrie verduurzamen. Ook wordt geïnvesteerd in de batterijsector, onder andere via het EU Battery Booster-programma, een strategisch actieplan van de Europese Commissie.

Het bredere Europese klimaatbeleid staat echter onder druk. De Europese Green Deal, gepresenteerd in 2019, is de laatste jaren op meerdere punten afgezwakt of uitgesteld. Nieuwe voorstellen (‘omnibussen’) vereenvoudigen de regelgeving, maar verlagen vaak ook de ambities. Bedrijven en politieke partijen wijzen op de concurrentiepositie van Europa als reden voor deze aanpassingen.

Investeringen en technologische ontwikkeling cruciaal

Internationaal groeit het besef dat investeringen cruciaal zijn voor de energietransitie. De Europese Investeringsbank (EIB) krijgt een steeds grotere rol in het financieren van duurzame projecten, zoals windparken, walstroominstallaties in havens en innovatieve start-ups. Volgens de EIB verschuift het beeld van waar het risico zich bevindt. Fossiele energie werd lang gezien als stabiel, maar geopolitieke spanningen tonen aan dat hernieuwbare energie juist betrouwbaarder kan zijn. Dit vraagt wel om meer investeringen, snellere besluitvorming en minder bureaucratie.

Technologische ontwikkeling speelt hierbij een sleutelrol. De kosten van zonne- en windenergie zijn de afgelopen tien jaar sterk gedaald, waardoor ze nu kunnen concurreren met fossiele energie. Tegelijk ontstaan er nieuwe uitdagingen, zoals netcongestie: het elektriciteitsnet kan niet altijd alle opgewekte duurzame energie verwerken. Hierdoor verschuift de focus van opwekking naar systeemintegratie: opslag, flexibiliteit en slimme netwerken. Batterijen spelen hierin een belangrijke rol, omdat zij energie kunnen opslaan en pieken en dalen in vraag en aanbod kunnen opvangen.

Britse inlichtingendiensten geven waarschuwing 

Een opvallende ontwikkeling is dat klimaatverandering steeds vaker als veiligheidsrisico wordt gezien. Britse inlichtingendiensten, onder coördinatie van het Joint Intelligence Committee, waarschuwen dat meerdere cruciale ecosystemen wereldwijd onder druk staan en mogelijk op het punt van instorting staan. Het gaat onder andere om de Amazone, het Congo-bekken, de koraalriffen in Zuidoost-Azië en de gletsjers in de Himalaya. Door klimaatverandering, ontbossing en bevolkingsgroei kunnen deze systemen hun functie verliezen.

Volgens het rapport heeft dit directe gevolgen voor de veiligheid en stabiliteit: mislukte oogsten, watertekorten, migratiestromen, meer infectieziekten en een grotere kans op conflicten. Ook de voedselzekerheid van landen zoals het Verenigd Koninkrijk komt onder druk te staan. Het rapport laat zien dat klimaatverandering niet alleen een milieuprobleem is, maar ook economische en geopolitieke gevolgen heeft.

Komende jaren cruciaal

Uit dit duurzaamheidsnieuws komt een gemengd beeld naar voren. Enerzijds zijn er landen en organisaties die met duidelijke regels en investeringen vooruitgang boeken. Anderzijds leiden economische belangen en wisselvallig beleid tot vertraging. Nederlandse burgers en bedrijven willen wel verduurzamen, maar duidelijke, stabiele regels zijn daarvoor noodzakelijk. Internationaal wordt steeds duidelijker dat technologie, investeringen en samenwerking essentieel zijn. De komende jaren zijn cruciaal: alleen met consistent beleid, innovatie en betrokkenheid van zowel overheid als samenleving kunnen de klimaatdoelen worden gehaald.