Nieuw project voor geavanceerde monitoring van biodiversiteit in Nederland
Onder de naam Automated Biodiversity Monitoring (ABM) werken Rijkswaterstaat, Naturalis Biodiversity Center, TNO en het RIVM samen aan een geavanceerd systeem voor het automatisch meten van biodiversiteit. Het project loopt van 2026 tot 2030 en wordt mogelijk gemaakt door een rijksbijdrage van 19,4 miljoen euro.
Het initiatief komt voort uit de groeiende urgentie om biodiversiteitsverlies beter te begrijpen en tegen te gaan. Biodiversiteit vormt de basis van gezonde ecosystemen en levert essentiële diensten voor de samenleving, zoals voedselproductie, schoon water, bestuiving van gewassen en bescherming tegen klimaatverandering. Tegelijkertijd staat de biodiversiteit wereldwijd onder druk door onder meer klimaatverandering, vervuiling en intensief landgebruik.
Nieuwe technologie voor natuurmonitoring
De huidige methoden om biodiversiteit te monitoren schieten vaak tekort. Metingen worden niet overal op dezelfde manier uitgevoerd en veranderingen in ecosystemen worden daardoor vaak pas laat zichtbaar. Dit maakt het lastig om snel en effectief beleid te ontwikkelen om natuurverlies tegen te gaan.
Het ABM-project wil dit verbeteren door gebruik te maken van nieuwe technologieën zoals sensoren, kunstmatige intelligentie (AI) en DNA-analyse. Autonome veldstations verzamelen gegevens over planten, dieren en omgevingsfactoren. Deze informatie wordt vervolgens gekoppeld aan een centraal systeem dat met behulp van AI patronen herkent en veranderingen in biodiversiteit kan volgen.
Dankzij deze technologie kan biodiversiteit sneller en op grotere schaal worden gemeten dan met traditionele methoden. Het doel is een landelijke infrastructuur te ontwikkelen die op nationaal, regionaal en lokaal niveau inzicht geeft in de staat van de natuur.
Betere basis voor natuurbeleid
De data die zo wordt verzameld kan niet alleen worden gebruikt voor natuurbeleid, maar ook voor praktische toepassingen. Rijkswaterstaat beheert bijvoorbeeld duizenden hectares bermen langs snelwegen en kan met behulp van deze gegevens beter inspelen op natuurontwikkeling en veiligheid.
Een belangrijk doel van het project is het creëren van betrouwbare en gestandaardiseerde biodiversiteitsdata. Deze gegevens kunnen overheden, bedrijven en onderzoekers helpen om beter inzicht te krijgen in veranderingen in ecosystemen en effectiever beleid te ontwikkelen om biodiversiteitsverlies tegen te gaan.
Daarnaast kan het systeem bijdragen aan duurzamer beheer van natuur en infrastructuur. Door biodiversiteit en milieukwaliteit op dezelfde locaties te meten, ontstaat een beter beeld van welke maatregelen daadwerkelijk bijdragen aan natuurherstel.
Relevantie voor duurzaam beleggen
Voor duurzame beleggers is betere biodiversiteitsdata van groot belang. In toenemende mate wordt verwacht dat bedrijven inzicht geven in hun impact op natuur en ecosystemen. Internationale initiatieven zoals de Taskforce on Nature-related Financial Disclosures (TNFD) stimuleren bedrijven en investeerders om biodiversiteitsrisico’s systematisch in kaart te brengen.
Betrouwbare meetgegevens kunnen helpen om te beoordelen welke bedrijven bijdragen aan natuurherstel en welke juist risico lopen door hun afhankelijkheid van ecosystemen. Daarmee ontstaat voor beleggers een beter beeld van zowel risico’s als kansen
Naar een ‘weerradar’ voor biodiversiteit
De initiatiefnemers vergelijken het toekomstige systeem soms met een “weerradar voor biodiversiteit”: een infrastructuur die bijna in realtime laat zien hoe het met de natuur gaat. Door technologie, wetenschap en beleid te combineren kan Nederland een belangrijke stap zetten in het beter begrijpen en beschermen van biodiversiteit.
Met het ABM-project wordt daarmee een belangrijke basis gelegd voor toekomstig natuurbeheer en duurzaam beleid. Betere kennis over biodiversiteit kan helpen om ecosystemen te herstellen en tegelijkertijd economische en maatschappelijke activiteiten beter af te stemmen op de draagkracht van de natuur.