Corien Botman.: "Door mijn onderzoek naar investeren vanuit vrouwelijke waarden ben ik geradicaliseerd”

Sommige gesprekken over geld gaan over cijfers: hoeveel heb je en hoeveel denk je nodig te hebben? Andere gesprekken gaan over wat geld mogelijk maakt en welke impact je ermee kunt creëren. Een gesprek met schrijfster en investeerder Corien Botman gaat nog een laag dieper. Het gaat over de overtuigingen van waaruit we naar geld kijken en de verhalen die daaronder liggen. Want volgens haar beïnvloedt de manier waarop we over geld praten en schrijven niet alleen onze financiële keuzes, maar ook onze identiteit, onze relaties en onze ideeën over geluk, succes en veiligheid.

Die verhalen werken bovendien door in de economie als geheel. Ze bepalen wat we waardevol vinden, welke vormen van rendement we nastreven en of we de gevolgen van onze keuzes zien. Daarmee beïnvloeden ze niet alleen hoe geld stroomt, maar ook welke wereld we met dat geld helpen creëren.

Tot die inzichten kwam Corien tijdens jarenlang onderzoek naar de rol van geld, vermogen en investeren. Ze ontdekte dat het dominante investeringsdenken is gebouwd op een eeuwenoud narratief: de reis van de held, een verhaal waarin strijd, groei, controle en overwinning centraal staan. Daarin ontbreekt een wezenlijk onderdeel: de innerlijke transformatie van de held, zijn bereidheid om na zijn overwinning terug te keren naar de gemeenschap en zijn talenten, kennis en middelen in dienst te stellen van iets groters dan zichzelf.

Met dat inzicht begon voor Corien de zoektocht naar een ander verhaal. Een verhaal waarin niet alleen daadkracht, ambitie en resultaat een plek hebben, maar ook waarden als zorg, intuïtie, verbondenheid en regeneratie. Een verhaal waarin investeren niet uitsluitend draait om financieel rendement, maar ook om de vraag: wat we willen voeden, mogelijk maken en doorgeven aan toekomstige generaties?

Dat verhaal publiceerde ze eerst in haar magazine Vrucht en Pit, op reis met mijn heldinnen en later in haar essay The Hero, the Heroine and the Stories We Invest By. Ze brengt haar verhaal op bijeenkomsten en als klant van Fair Capital Vermogensbeheer deelt ze het ook met ons.

Het ongemak van vermogen

De interesse in investeren en de rol van geld ontwikkelde bij Corien langzaamaan. “Toen mijn moeder meer zorg nodig had, begonnen mijn ouders weer een groot deel van mijn leven uit te maken. In die periode stelde de fiscalist aan mijn vader voor dat mijn zus en ik het beheer van het familievermogen op ons zouden nemen om te leren. Zo belandde ik in een wereld die stug voel en grof voelde, vol jargon. Ik verzette me tegen de erfenis die er aan kwam. Achteraf zie ik dat het vooral ongemak was. Ik kwam niet uit de financiële wereld en wist niet hoe ik het gesprek over geld moest voeren.”

Hoe meer Corien dacht over de vanzelfsprekendheden van het financiële systeem en andere vermogende vrouwen ontmoette, hoe sterker ze voelde dat er iets ontbrak. “Ik kon er nog geen woorden aan geven, maar ik kon wel vragen stellen. In welke wereld wil ik leven? Hoe kan mijn vermogen daaraan bijdragen? Die vragen vormden uiteindelijk het begin van een lange zoektocht naar de verhalen achter geld, investeren en waarde.”

“Die zoektocht druiste in eerste instantie in tegen de manier waarop ik altijd naar geld had gekeken. Dat beeld was deels gevormd door mijn vader. Voor hem was rendement nauw verbonden met slimmer zijn dan anderen. Beter presteren. Maar toen begon ik me af te vragen wat er eigenlijk schuilgaat achter financieel rendement. Wat beschadig je of put je uit om dat rendement mogelijk te maken? En waar komen die kosten te liggen? Ik realiseerde me dat financieel rendement vrijwel altijd ergens een prijs heeft. Die kosten blijven vaak buiten beeld, terwijl ze wel degelijk bestaan.”

Toen Corien begreep waar haar ongemak vandaan kwam werd ze, zoals ze zelf zegt, “een snel radicaliserende investeerder. Ik wilde stoppen met dingen kapot maken en vervolgens doen alsof dat niet gebeurt. Ik begon geld niet alleen te zien als een middel om vermogen te laten groeien, maar om richting te geven. Het laat zien wat we belangrijk vinden en welke toekomst we helpen ontstaan.”

De reis van de held en heldin

In haar onderzoek keek Corien niet alleen naar economische systemen, maar ook naar de psychologische krachten daaronder. Ze gebruikte de held en de heldin als archetypen voor twee manieren van omgaan met veiligheid, succes en onzekerheid. “De klassieke held zoekt veiligheid door sterker, slimmer of succesvoller te zijn dan anderen”, zegt Corien. Onder die drang ligt volgens haar vaak een diepere angst: het gevoel dat er nog iets ontbreekt, dat er nog een overwinning of investering nodig is voordat er rust ontstaat. Daartegenover staat een andere vorm van veiligheid, die zij vaker herkent bij mensen met een sterke vrouwelijke energie: veiligheid door verbinding in plaats van afscheiding. “Niet ik ben veilig, maar wij zijn veilig”.

Volgens Corien is het ene niet beter dan het andere - beide energieën zijn nodig. Het probleem ontstaat wanneer een samenleving structureel maar een kant beloont: competitie en controle boven zorg en verbondenheid. Daarom plaatst ze naast de reis van de held ook de reis van de heldin: geen tocht naar buiten om obstakels en tegenstanders te overwinnen, maar een reis naar binnen, op zoek naar wie je diepere waarden, naar wie bent onder die drang van prestatie.

Dat inzicht kwam ook telkens terug in de gesprekken met haar heldinnen voor Vrucht en Pit - vrouwen die vastliepen of instortten, niet omdat ze zwak waren, maar omdat de waarden waarop ze hun leven hadden gebouwd niet langer klopten. “Ze realiseren zich dat ze jarenlang hebben geprobeerd te voldoen aan een verhaal dat niet het hunne is”.

Volgens Corien begint bij dat besef de werkelijke heldinnenreis: onderzoeken welke overtuigingen niet langer werken en welke nieuwe waarden daarvoor in de plaats mogen komen. Pas als het de kans krijgt om te rijpen, ontstaat ruimte voor een nieuw verhaal dat kan helpen om die bredere vormen van waarde opnieuw te herkennen, te benoemen en uiteindelijk ook mee te laten wegen in de keuzes die we maken.”

Andere taal, andere vragen

Bij dat nieuwe verhaal hoort ook een andere taal. “Woorden bepalen wat we belangrijk vinden. Als we de taal veranderen, ontstaat er ook ruimte voor andere keuzes. Zolang we uitsluitend spreken over financieel rendement, blijven andere opbrengsten buiten beeld.” In de taal van de financiële wereld staan volgens Corien competitie, controle en groei centraal. Woorden als marktaandeel, concurrentie, rendement, optimalisatie en winst komen voort uit een wereldbeeld waarin schaarste, strijd en succes de belangrijkste drijfveren zijn.

Maar wat gebeurt er als we andere vragen stellen?

Niet: Hoe financieren we dit project? Maar: Wat wil hier ontstaan?
Niet: Hoe maximaliseren we het rendement? Maar: Welke waarde willen we voeden?
Niet: Wie bezit dit? Maar: Wie draagt hiervoor verantwoordelijkheid?
En niet: Hoe houden we controle? Maar: Hoe kunnen we zorgdragen voor wat hier groeit?

Zulke verschuivingen in taal openen volgens Corien een fundamenteel andere manier van omgaan met geld. Daarin draait investeren om het ondersteunen van leven. Om het versterken van relaties, gemeenschappen en ecosystemen.

Van transactie naar relatie

Die gedachte komt ook terug in haar eigen investeringspraktijk. “Ik voel me eigenlijk al lang geen investeerder meer,” zegt Corien, “maar iemand die een gedachtengoed ontwikkelt dat behulpzaam kan zijn in de transitie waar we middenin zitten.”

Hoe dat er in de praktijk uitziet, laat zich zien in haar betrokkenheid bij Grounded, een bedrijf dat kleinschalige, lokale verwerkingsbedrijven opzet en ondersteunt in de landbouwtransitie in zuidelijk Afrika. Corien deed een meerjarige donatie aan de Grounded Regen Facility, die boeren praktisch en financieel begeleidt bij de overstap naar regeneratieve landbouw. Daarnaast verstrekte ze een lening aan Grounded Ingredients voor werkkapitaal en investeerde in Grounded Investment Company. “Het gaat mij om het hele palet van financiering,” zegt ze, “schenken, lenen, investeren - die verschillende geldstromen zet ik in vanuit dezelfde vraag: wat wil hier groeien?”

Met deze aanpak, verschuift de focus. Van transacties naar relaties. Van bezit naar verantwoordelijkheid. Van maximale opbrengst naar een betekenisvolle bijdrage aan de wereld om ons heen. Van financiële vragen naar existentiële vragen: vragen over waarden, verantwoordelijkheid en betekenis, die vaak worden vermeden.

Corien herinnert zich hoe haar vader soms gefrustreerd kon zijn over zijn vermogensbeheerders. Nu realiseert ze zich dat die gesprekken zelden gingen over waar het werkelijk om draaide. “Het ging niet alleen over rendement. Het ging over veiligheid. Over angst. Over de behoefte aan betekenis en controle.”

Om dat gesprek anders te voeren is moed nodig, zegt ze. De moed om kwetsbaar te zijn. Om eerlijk te onderzoeken wat je werkelijk belangrijk vindt en welke rol geld daarin speelt. “Sinds ik op die manier leef, groeide mijn netwerk van betekenisvolle relaties.” Ontmoetingen met andere vrouwen en vrouwelijke investeerders hielpen haar nieuwe delen van zichzelf te ontdekken. “Dat voelt voor mij als echte rijkdom”, zegt ze. “Niet omdat geld er niet meer toe doet. Maar omdat geld zijn plaats terugkrijgt. Als middel, niet als doel. Als een stroom die iets in beweging kan zetten, niet als een eindpunt dat bereikt moet worden.”

Foto: Philipp Deus via Pexels